Buscar

Lecturafilia

"Leer es vivir dos veces"

Categoría

Clásicos

La librería

Isabel Coixet dirige una película que se basa en la novela homónima de Penelope Fitzgerald
Isabel Coixet dirige una película que se basa en la novela homónima de Penelope Fitzgerald

Llevaba ya un tiempo entre mis lecturas pendientes, pero nunca le encontraba el hueco ideal, como siempre me suele ocurrir. Y es que cada lectura es ideal para un momento concreto y, según lo elijas, disfrutarás más o menos de ella. El caso es que La Librería recaló por fin en mi vida la pasada semana, una tarde cualquiera en la que buscaba desconexión y ánimos para seguir con mis proyectos.  Y también acuciada por el estreno de la película de Isabel Coixet.

La librería es una novela escrita por Penelopez Fitzgerald, una autora recientemente recuperada por la editorial Impedimenta y de la que ya tuve oportunidad de leer El inicio de la primavera. Pues bien, ahora está muy de moda pues en ella se basa la nueva película de Isabel Coixet, que está actualmente por los cines del país y que ya ha sido loada por la crítica. Seguir leyendo “La librería”

Mike Waltari: Sinuhé, o exipcio (por Juan Parcero)

PRESENTACIÓN

O proceso da aprendizaxe da lectura ten varias etapas. Comézase, evidentemente, a ler palabras soltas, a adquirir fonemas, manías, filias e fobias. Despois lemos pequenos textos infantís, as primeiras frases, os primeiros grupos. O paso seguinte pode ser o cómic, máis ou menos complicado, máis ou menos extenso no seu discurso. As primeiras novelas de Verne, Stevenson ou as primeiras coleccións de narrativa xuvenil comezan a caer nas nosas mans, ao principio ilustradas, despois sen debuxos. A etapa na que se pasa da novela “para mozos” á “novela para adultos” é a derradeira, a que fai que volvamos a ter filias e fobias, pero desta vez en canto a autores, traducións, movementos literarios, correntes filosóficas. Ese paso cara ao descubrimento da Novela con maiúsculas pode darse coa obra que recomendamos: Sinuhé, o exipcio. Se ese definitivo salto se dá con unha obra que nos resulte arisca, dura, complicada, podemos involucionar e perder o avanzado. Se o pulo nolo dá un texto complexo pero doado de ler, suave nas formas e profundo no fondo, cuxa lectura é similar a unha embarcación flotando Nilo abaixo, o amor cara o escrito, a liturxia milenaria do afondamento no contado, a paixón polo descubrimento de novos mundos e novas formas de ver a realidade, a extensión basta da obra será o de menos, non quereremos rematar de gozala e buscaremos continuamente novos retos. Seguir leyendo “Mike Waltari: Sinuhé, o exipcio (por Juan Parcero)”

Joyce: a excelencia da escrita (por Juan Parcero)

PRESENTACIÓN

Antes de criar o Ulises que, non nos esquezamos, é considerada por infinidade de institucións e autores como a mellor novela do século XX, Joyce escribiu dúas obras que, malia estar baixo a sombra mastodóntica da xa mencionada, son claros exemplos de perfección e dominio da linguaxe escrita. Unha delas é Dublineses, a outra, Retrato do artista adolescente. As dúas parecen ir preparando o camiño ao lector para o tremendo impacto da seguinte entrega, xa que en ámbalas dúas atópanse referencias, temas e estilos sinxelamente recoñecibles na terceira: o monólogo interior como forma exacta do libre fluír do pensamento de calquera das personaxes (que máis tarde cobraría forza das mans do Nobel Faulkner), o dominio dun vocabulario extenso, culto e refinado, a facilidade para suplantar calquera tipo de personalidade como si se coñecese como propia, a precisión das descricións da cidade e os seus máis escuros recunchos, o tratamento do nacionalismo, o terror á relixión e os seus tótems, o tormento das culpabilidades e demos interiores arrastrados dende a infancia…

Seguir leyendo “Joyce: a excelencia da escrita (por Juan Parcero)”

Tea rooms. Mujeres obreras

Luisa Carnés, una de las mujeres olvidadas de la Generación del 27
Luisa Carnés, una de las mujeres olvidadas de la Generación del 27

Está próximo el 25 de noviembre, cuando conmemoramos el Día Internacional Contra la Violencia de Género, una fecha que busca precisamente luchar contra una de las mayores lacras sociales: la violencia machista, que es esa que se perpetra contra la mujer por el mero hecho de serlo. No hemos cometido ningún delito, pero lo cierto es que nos siguen excluyendo de la historia, como hicieran con las mujeres tan reseñables de la Generación del 27, caso de la madrileña Luisa Carnés. De ella leo Tea rooms, un libro valiente y transgresor, y más si tenemos en cuenta el año en el que fue escrito, 1934.

Tea rooms es el claro ejemplo de que no hay nada mejor que la experiencia vital para crear literatura. En el caso de Luisa Carnés, ella había comenzado a trabajar muy pronto (con tan solo 11 años) en un taller de sombrerería, y tiempo después en un salón de té, lo que inspiraría este libro que recupera la editorial Hoja de Lata. En él encontramos a cuatro mujeres de diversas edades, Matilde, Antonia, Marta, y Laurita, que dejan sus horas en el salón de té Hijos de Gray, donde son explotadas por un jefe capitalista y una encargada que únicamente tiene en cuenta sus propios intereses. Acostumbradas a callar, estas mujeres observan la vida tras las ventanas y los clientes que pasan a tomar el té u otras bebidas relajantes, unas personas muy heterogéneas que reflejan los diversos perfiles de la sociedad de la época. Seguir leyendo “Tea rooms. Mujeres obreras”

Gabriel García Márquez: O coronel non ten quen lle escriba (por Juan Parcero)

PRESENTACIÓN

En moitas ocasións temos falado das obras capitais dos autores que tratamos. Libros inmensos, complexos, intemporais e xeniais, considerando tal xenialidade como densidade e perfección, como fondura nos temas e clase nas formas. Pero tamén tocamos aqueles textos máis curtos e menos recoñecidos que, afogados pola inmensa sombra proxectada polas obras eternas, parecen pasar a un segundo plano. Mais nese segundo plano tamén habita a xenialidade se cadra máis concentrada e sutil, menos extensa e mostrada, pero da mesma forma capaz de definir estilos e pensamentos. Así, para cada autor existe esa novela con menores aspiracións pero nas que se desenvolve toda a capacidade do mestre: Dostoievski, O xogador; Joyce, Retrato do artista adolescente; Cunqueiro, Os outros feirantes; Hemingway, O vello e o mar; e, no caso que nos ocupa agora, Gabriel García Márquez e o seu O coronel non ten quen lle escriba. Gabo, principal culpable do boom da literatura latinoamericana, xenio indiscutible, Nobel de literatura, personalidade histórica aínda estando vivo, escribiu novelas sinxelamente perfectas, enormes e dunha orixinalidade e mestría no oficio da escrita como a mítica Cen anos de soidade ou O amor nos tempos do cólera, e é dono dunha galería de obras extensísima e que toca tódolos rexistros da literatura. Porqué escollemos desta vez O coronel…? Porque en palabras do mesmo Gabo “é a novela máis sinxela que escribín nunca” e precisamente nesa aparente sinxeleza radica a súa condición de única.

O CORONEL NON TEN QUEN LLE ESCRIBA

Tiveron que pasar tres novelas despois de O coronel…  antes de que García Márquez se pechase no estudo da súa casa deixando coa boca aberta á muller e fillos para despois dun ano enteiro saír con Cen anos de soidade baixo o brazo. Nesa obra envorcou o seu mundo por completo, baleirándose e quedando nu. Pero moitas das claves da novela inmensa atopámolas xa no Coronel. Posiblemente a personaxe do coronel sexa a máis entrañable e emotiva dos miles de carácteres que sintetizou nos seus escritos ao longo dos anos: duro e consecuente, nobre e xeneroso, orgulloso no bo sentido da palabra, cheo de amor cara ao próximo, paciente e fiel. Se facemos memoria, ningún dos protagonistas das súas novelas está tan adornado de gabanzas nin é tan perfecto e humano, ten tan poucas arestas. Como no caso de Hemingway e o Jordan de Por quen dobran as campás a personaxe parece ter tódalas calidades das que lle gustaría ser posuidor ao artista. Tan só por coñecer a un ser como o coronel é útil ler a novela.

Temas recorrentes na bibliografía do autor como son a soidade, as guerras entre irmáns que asolaron ao seu país –neste caso o coronel combateu na Guerra dos mil días- , a integridade das xentes pobres, a esperanza, o amor no matrimonio, e sobre todo o desasosego da espera dun destino que non chega, forman parte fundamental nesta obra e moldean todo un mundo en escasas páxinas. Por se todo isto non fose suficiente e como nel é habitual, a prosa é sinxelamente fantástica, unha escola de escritura, de uso da linguaxe, da posta en escena, da descrición, da recreación de situacións. Xa neste caso é preciso lembrar o que dixo, resumindo nunha pincelada perfecta Jorge Guillén, pai de Claudio Guillén, á pregunta deste sobre quen era García Márquez: “un colombiano que escribe como Deus”.

A trama é sinxela e doada de ler, fluída e cunha cadencia deliciosa e fala dun coronel que despois de moitos anos non recibe a paga que lle corresponde por baterse na guerra sendo el un rapaz pero que malia a todo iso segue a conservar a esperanza de que todo o seu esforzo sexa recompensado. No medio da espera, en condicións de pobreza e na soidade do matrimonio ancián, o mundo parece esquecerse del, do seu pasado, metendo ao vello en situacións que o fan revolverse ante as inxustizas e preguntarse se quen está equivocado é o mundo ou é el, co seu código de honor, coa súa calidade sentimental, coa súa dor.

Especialmente recomendada para principiantes no mundo do enorme Gabo, O coronel é un delicado exercicio de optimización de recursos, de descrición dunha realidade e un comezo perfecto para o posterior paso as xenialidades de mestre absoluto do escritor nado en Aracataca. Non en balde, entre as súas influencias están Joyce, Faulkner ou Woolf. Case nada.

Cunqueiro: A fabulación sen artificios (por Juan Parcero)

PRESENTACIÓN

Está ben ler, aínda que sexan libros de Rowling, pero non nos confundamos, nisto hai clases. Un paralelismo: ver a tele pode ser bo ou pode ser un exercicio de baldío paso do tempo. Gran Hermano ou Sálvame arrasan, pero La2 marcou un fito de audiencia con “A morte tiña un prezo”. Qué é mellor? Dende a subxectividade do gusto persoal calquera das opcións é boa, dende o punto de vista cultural, non. Tentaremos, pois, mostrar libros e autores recoñecidos universalmente polo seu achego ás letras, ao noso modo de ver a vida e o mundo que nos rodea e nos asolaga, mais que pensamos non esquecidos, pero si faltos do recoñecemento que merecen, sobre todo por parte de novos lectores. E se conseguimos un só novo lector para Cunqueiro, o noso elixido nesta ocasión, considerarémolo un trunfo. E non buscamos un recoñecemento dos medios nin masivo. Sinxelamente agardamos que a maxia de agarrar un libro, abrir as páxinas e ler o contido das mesmas, ese exercicio esquecido e desprezado, volva ter sentido, cambie os nosos puntos de vista, nos converta en máis escépticos, menos dogmáticos, máis inseguros, menos prepotentes. Porque veremos que todo está escrito, que cada feito que pensamos novidade está pasado a letra escrita dende fai séculos por xente coma nós, que sufría, choraba, gozaba… pero que tiña o talento inmenso e o interese inaprazable de transmitir o seu sentir.

Seguir leyendo “Cunqueiro: A fabulación sen artificios (por Juan Parcero)”

Ernest Hemingway: Por quen dobran as campás (Por Juan Parcero)

PRESENTACIÓN

Javier Marías, nunha entrevista realizada co galo do seu Premio Planeta pola novela “O mundo” comentou algo que é digno de destacar: dixo que non é necesario vivir as aventuras para describilas, que non é necesario sufrir as mesmas penurias ca os personaxes para ser quen de levalas ao papel. Con esa evidente pero esclarecedora reflexión xurde unha división na nosa imaxinería literaria de forma automática: a dos escritores “estáticos” (imos chamarlle así) e a dos escritores “aventureiros” (imos chamarlle así). No primeiro grupo atoparíamos mestres universitarios, persoas cunha vida relativamente corrente, lonxe do ruído da primeira liña de batalla. No segundo encadrariamos a correspondentes de guerra, soldados, personaxes torturados polo alcol e a mala vida. Tanto un grupo como o outro (moito nos gusta etiquetar) teñen insignes integrantes.

Seguir leyendo “Ernest Hemingway: Por quen dobran as campás (Por Juan Parcero)”

G.K. Chesterton: O home que era xoves (por Juan Parcero)

Hai un tempo publicouse, por parte do selo 2.0 Editora, a tradución ao galego (feita por Marta Verán) dun clásico da literatura anglófona do século XX: O home que era xoves, de G.K. Chesterton. Tendo en conta o calado do escritor, tan prolífico como intelixente, a calidade da novela, tan desacougante como chea de creatividade e sarcasmo, e os intres nos que vivimos, berrando por un escape en forma de ficción pura, non temos máis que dicir que a saída do prelo na nosa lingua deste libro, magnífico, non pode ser máis ca un acerto. Cargado de humor, retranca, ironía e unha afiada mirada, chea de escepticismo cara ao propio e incredulidade sobre o alleo, a lectura da obra eterna que se nos ofrece fará de bálsamo diante da suposta profundidade dunha realidade que nos afoga e que nos obriga a fuxir a lugares tan barrocos como o Londres de comezos do século pasado, para tentar vivir un mundo, cando menos, incriblemente fantástico.

Seguir leyendo “G.K. Chesterton: O home que era xoves (por Juan Parcero)”

Anthony Burguess: A laranxa mecánica (por Juan Parcero)

Adaptación cinematográfica de "A clockwork orange" (A laranxa mecánica)É moi complicado, cando as versións son tan impoñentes, obviar o feito de que a novela que se está a ler foi levada ao cine. O sétimo arte válese da literatura continuamente para levar ao plano corpóreo as imaxinacións dos escritores. Obras como The Godfather de Mario Puzo ou Gone with the wind de Margaret Mitchell son  casos inequívocos de obras mestras nacidas a partires de textos excelentes. No caso do libro de Burguess, estudoso de Joyce, crítico literario e erudito do mundo das letras e a música, o feito de que un monstro coma Kubrick escollera a historia de violencia e redención do escritor inglés, foi o trampolín definitivo para que a novela se transformase en referencia. O cineasta, que en case tódolos seus filmes adapta, chegou máis aló, usando ese mundo paralelo que se narra para poñer os cimentos de parte do cine contemporáneo (videoclips, montaxe, música). Igual que Lolita, 2001 ou The Shine Kubrick traspasa a fronteira da literalidade para alcanzar cotas de creatividade incrible. Burguess foi o primeiro sorprendido do éxito do filme, e o seu primeiro admirador, pero sabía de certo que o seu escrito era, por si só, un alegato ás xeracións vindeiras, un aviso ao mundo deshumanizado, unha boia de luz nun mar de maldade. O tremendo é sinalar todo iso dende o punto de vista contrario, sen moralizar, sen querer ensinar cunha falsa impostura a hipocrisía dun sistema viciado dende as bases.

Seguir leyendo “Anthony Burguess: A laranxa mecánica (por Juan Parcero)”

Homero: A Ilíada (por Juan Parcero)

“Antes de nada, le os clásicos”. Esta frase seguro que a escoitaron algunha vez antes de comezar coa lectura de calquera obra “moderna”, ou mesmo ante a afirmación de que unha novela rematada de ler, aínda quente, era maxistral e inigualable. A novela avanzou, deu un salto inmenso co Quixote, e creceu como modelo de narración. Pero o xerme de contar o visto, de facer un relato do acontecido para sobrevivir ao paso do tempo está aí, na antigüidade , nos sabios gregos, nos eruditos romanos. Non é bo deixar de mirar ese modelo, por iso a invitación desta ocasión, por iso a Ilíada, por iso a perspectiva que nos dará o vello Homero.

Homero escribiu, entre moitas obras, dúas que destacan pola súa calidade, descrición do mundo antigo e espírito avanzado: A Ilíada e a Odisea. As dúas son fitos históricos no longo paseo da literatura, as dúas icónicas, auténticas cartas ao futuro, fiestras dende as que asomarse a un pasado glorioso onde se forxou toda a nosa identidade, dende a lingua ata o pensamento.

Seguir leyendo “Homero: A Ilíada (por Juan Parcero)”

William Faulkner: O ruido e a furia (por Juan Parcero)

“Foi lendo a ese gringo cando me din conta de que quería escribir”. Nestes termos refírese a Faulkner GG Márquez nas súas memorias Vivir para contarla. E que a influencia do sureño escritor americano, Nobel de literatura, xenio incontestable, sobre a moderna literatura sudamericana é fundamental. Dende Gabo ata MV Llosa pasando por Borges, todos respiran e plasman a realidade fixándose no mestre, no definitivo transformador das técnicas, os temas e a estrutura da literatura inglesa do século XX. Igual que Proust, Woolf ou Joyce, Faulkner é un esteta con alma de malabarista, un iluminado para a arte de contar historias da maneira máis rompedora pero eficaz, máis innovadora pero moderna. Alan Moore, criador de novelas gráficas de referencia como V de vendeta ou Watchmen, cambiaba a realidade facendo aparecer verdades paralelas, mundos simultáneos ao noso para dar cabida a todos os seus demos.

Seguir leyendo “William Faulkner: O ruido e a furia (por Juan Parcero)”

Dostoievski: no fondo de todo (por Juan Parcero)

(Dende agora, e durante uns cantos domingos, o escritor moañés Juan Parcero, fará unha serie de recensións de clásicos para este blog. Velaí vai a primeira colaboración, que trata precisamente de Crime e castigo, de Dostoievski)

PRESENTACIÓN

En case tódalas ocasións o lector busca unha lectura que se axuste aos seus gustos, un libro que cumpra cunhas expectativas creadas por un compañeiro, un mestre, unha publicidade. Outras veces danse milagres, como que o libro atope ao lector. Nun garaxe, remexendo entre apuntes da EXB, tentando de dar cunha caligrafía infantil, tropézase cunha caixa plástica chea de volumes antigos con tapas de cores rechamantes e letras douradas no lombo e na portada e, enriba de todos, observando os teus movementos, un groso exemplar de La madre, de Gorki. Con inaudita curiosidade, pois nin coñeces ao autor nin á obra, les a primeira páxina e, cando levantas novamente a vista, pasaches cincuenta follas, correron cincuenta minutos e estás metido de cheo na novela. Ese é o comezo, despois pasas a Pushkin, a Gogol, a Tolstoi….

Seguir leyendo “Dostoievski: no fondo de todo (por Juan Parcero)”

Yo sé por qué canta el pájaro enjaulado

Maya Angelou, autora de "Yo sé por qué canta el pájaro enjaulado"
Maya Angelou, autora de “Yo sé por qué canta el pájaro enjaulado”

“Si bien el proceso de desarrollo de una muchacha sureña negra es doloroso, la sensación de estar fuera de lugar es como el óxido de la navaja que amenaza con cortarte el cuello. Es un insulto innecesario”.

Descubro a Maya Angelou y con ella a la escritora y una figura clave del movimiento por los derechos civiles, y lo hago con la primera entrega de sus memorias, Yo sé por qué canta el pájaro enjaulado, que fue publicada allá por 1969 y que inicia una serie de siete libros. De la mano de la editorial Asteroide nos llega ahora este clásico en el que se habla de la infancia de la autora y de la llegada abrupta, demasiado abrupta, a la edad adulta, cuando a los ocho años es violada por su padrastro. Pero, ante todo, es un libro que habla con dolor y rabia sobre la segregación racial y el odio que tuvieron que soportar las personas negras que vivían en esos años en los distintos lugares de Estados Unidos.

Duele leerla, pues Maya escribe cosas que nunca antes había leído de forma tan categórica y, por qué no decirlo, realista. Seguir leyendo “Yo sé por qué canta el pájaro enjaulado”

Flor de mayo

Vicente Blasco Ibáñez, autor de "Flor de mayo"
Vicente Blasco Ibáñez, autor de “Flor de mayo”

Desde la primera página se produce una conexión especial con los libros. Si en ese acercamiento al comienzo de una novela el lector se siente conquistado, lo cierto es que ya nada será igual, estás predestinado a verte cambiado.

Acabo el mes de mayo leyendo Flor de mayo, una novela escrita por Vicente Blasco Ibáñez en el marco de su ciclo costumbrista al que también pertenecen Cañas y barro, Arroz y tartana y La barraca.

En Flor de Mayo destaca ese primer párrafo, porque fue capaz de meterme de lleno en un espacio que identifico a la perfección: el de los pescadores y la venta de pescado.

Al amanecer cesó la lluvia. Los faroles de gas reflejaban sus inquietas luces en los charcos del adoquinado, rojos como regueros de sangre, y la accidentada línea de tejados comenzaba a dibujarse sobre el fondo ceniciento del espacio.

Eran las cinco. Los vigilantes nocturnos descolgaban sus linternas de las esquinas, y golpeando con fuerza los entumecidos pies se alejaban después de saludar con perezoso bon día! a las parejas de agentes encapuchados que aguardaban el relevo de las siete”. Seguir leyendo “Flor de mayo”

Blog de WordPress.com.

Subir ↑