Entrevista Rebeca Baceiredo: “Non me relaciono coa poesía de forma consciente”

Rebeca Baceiredo, autora do poemario "Libro de horas"

O exercicio poético non nace moitas veces de forma premeditada. Moitas persoas o recoñecen. Rebeca Baceiredo é unha delas. Licenciada en Ciencias da Comunicación pola USC e doutora en Filosofía cunha tese sobre Gilles Deleuze, é tamén escritora, e publica habitualmente ensaios, como A revolución non vai ser televisada ou Capitalismo e fascismo. Hai pouco publicou na editorial galego brasileira Urutau o poemario Libro de horas, no que se exalta a intranscendencia para valorar a grandeza do tempo inmanente, tal e como se di na lapela do mesmo. Conversamos con ela arredor deste título.

 (P): Como foi a xénese do poemario Libro de horas?

Escribino un inverno, relativamente illado, que pasei en Cee.

(P): De que xeito combinas a poesía coa filosofía?

Non teño a sensación de combinar nada, simplemente que hai etapas nas que se me plantea algunha pregunta, e investigo, ou outras nas que emerxen certas imaxes que expresar ou ideas que contar.

(P): Dise na sinopse do libro que “os antigos libros de horas rompen o tempo”. Como se relaciona esta idea cos tempos que habitamos, nos que semella bulir todo demasiado?

A distinción entre tempo de traballo e tempo de lecer, que xa non é contemplativo, vaise marcando na progresiva introdución do mercantilismo, que dará lugar ao capitalismo, coa noción da vida produtiva, de focalizar, ademais, o sentido, a calidade ontolóxica e socio-política da vida no traballo.

Previamente non era exactamente así, o tempo de traballo adaptábase á natureza e aos ritmos sociais, da comunidade, e o tempo do rezo ou da contemplación aparecía como unha disrupción, ao igual que o tempo da distensión se solapaba cos labores do campo. Non eran, en termos de Deleuze, tempos estriados, nos que perfectamente se delimita o tempo produtivo, nun sentido estrito, e o tempo de descanso, que, de ampliarse, debe tamén ser produtivo pasivamente e polo tanto debe ser un tempo de lecer no que se consumen produtos da superestrutura do sistema, por exemplo.

Como ese tempo é produtivo e parello ao capital, e como o capital, para ser tal, debe bulir, cada vez máis, en tempos máis intensos, en fluxos máis rápidos, pois imponse un ritmo acelerado que en realidade é tempo de vida expropiada. O que sucede é que devimos cara formas nas que semella que os espazos volven ser lisos, pero teñen estrías: o traballo como autónomo –traballar nalgo que supostamente che gusta pero cun horizonte produtivo que asegure a supervivencia- ou o teletraballo, por exemplo. Neles semella máis complicado distinguir entre o horario laboral e o horario de descanso (de vida?).

(P): A poesía é unha ferramenta para capturar os instantes? Cal é para ti o seu principal obxectivo?

Quizais non cabe formulala en termos utilitarios, pero si, como a arte, permite que nos situemos en tempos, en espazos non produtivos, precisamente. Esa contemplación da que falaba non ten por que ser, obviamente, relixiosa, nun sentido tradicional, ademais…

(P): Mentres lía o teu Libro de horas acordeime doutra obra de Nélida Piñón co mesmo título. Pensaches nela ao escribir?

Non, hai bastantes libros que se chaman así. A evocación dunha suspensión do tempo cronolóxico, entendido dende a concepción da Modernidade, supoño que é bastante suxestiva.

Cando penso en Nélida Piñón, penso nas súas raíces galegas, aínda que ela insiste en que é brasileira, e na súa amizade con Clarice Lispector.

(P): O poemario transita entre o pasado e o presente. De que forma os relacionas?

Non sei se entre un pasado e un presente: quizais ten elementos doutras sociedades e elementos máis contemporáneos. Entendo que calquera de nós, ou a miña xeración, polo menos, e xeracións próximas, tivo a sorte de vivir, en Galicia, eses tempos ou mundos xustapostos, esa posibilidade de que non todo se esgota nun presente industrial ou postindustrial niso que o sistema adoita chamar ‘periferia’, periferia do centro, iso si.

“A distinción entre tempo de traballo e tempo de lecer, que xa non é contemplativo, vaise marcando na progresiva introdución do mercantilismo, que dará lugar ao capitalismo, coa noción da vida produtiva”.

(P): Como concibes o exercicio poético?

A verdade é que non é algo que busque, polo tanto, do que teña unha conciencia –en relación ao que é a propia práctica-. Simplemente ás veces hai unha pulsión para expresar nun nivel semántico ou noutro. Eu concíboo como unha forma sintética da linguaxe e por iso máis achegada a como entendo a arte.

(P): Lembras o momento no que te animaches a escribir poesía?

Nunca foi unha decisión consciente. Non me relaciono desa maneira con ela.

(P): Tes publicado tamén ensaios como A revolución non vai ser televisada ou A verdade errada e a representación errante. Cando decides que queres abordar un tema e como é o proceso de escrita do ensaio?

Simplemente xorde algunha pregunta, a partir do contexto que vivo, que vivimos, e xorde algunha hipótese e procuro investigar ata que punto se pode soster ou non. Algúns outros ensaios, como o d’A verdade errante, proveñen de propostas, ás veces de propostas para a escrita, directamente, ás veces de propostas para algunha intervención oral.

(P): Como ves o estado da literatura galega actual e, máis concretamente, da poesía?

Non sei, só podo expresar algunha impresión. Entendo que hai un escaso soporte para a cultura, en xeral, soporte que xere tecido -non me refiro só a algo financeiro, que tamén-. Penso que se produce determinada literatura, neste ámbito, que é relativamente rendible, dentro do rendible que pode ser a literatura nunha lingua minorizada, e outra que non, e que se publica noutras canles máis underground, ou de maior activismo.

(P): Cales son as túas debilidades, culturalmente falando? Libros que adores, películas, series…

Unha resposta sinxela, que non me obrigue a explicarme, a matizar, e cousas así: Twin Peaks. Porque vin ultimamente debates sobre a cultura, alta e baixa e popular ou industria cultural, e parece que sempre estamos movéndonos nas mesmas estruturas dicotómicas que marca a propia tradición occidental e coas confusións que determina o propio sistema, e dáme un pouco de pereza.

(P): Tes en mente algún proxecto do que nos poidas adiantar algo?

Falo sempre demasiado e din que dá mala sorte  😉

Escrito por

Graduada en periodismo y enamorada de la lectura y la cultura. Porque leer nos hace mejores personas.

Si te ha gustado este artículo y quieres dejar tu opinión, encantada de leerte!

Introduce tus datos o haz clic en un icono para iniciar sesión:

Logo de WordPress.com

Estás comentando usando tu cuenta de WordPress.com. Cerrar sesión /  Cambiar )

Google photo

Estás comentando usando tu cuenta de Google. Cerrar sesión /  Cambiar )

Imagen de Twitter

Estás comentando usando tu cuenta de Twitter. Cerrar sesión /  Cambiar )

Foto de Facebook

Estás comentando usando tu cuenta de Facebook. Cerrar sesión /  Cambiar )

Conectando a %s

Este sitio usa Akismet para reducir el spam. Aprende cómo se procesan los datos de tus comentarios .